Eric Groothuis

Master of Lean Management

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6

Categorie: Lean, Uncategorized-Datum: 28-12-17

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6. Waarden & Normen.

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6. Waarden & Normen.

Een belangrijke basis voor de ontwikkeling en instandhouding van de door u en uw team gewenste organisatie cultuur ligt besloten in de gedeelde waarden en normen binnen uw organisatie. Het begrip kernwaarden komt hieruit voort.

Eerst maar even een paar definities, zodat we het over hetzelfde hebben.

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6: Waarden & Normen

Waarden en normen zijn de omgangsvormen en principes volgens welke men publiekelijk en in sociaal verband handelt. De samenstelling betreft de waarden – de voorkeur die een groep of samenleving heeft met betrekking tot doeleinden of gedragspatronen – die worden vertaald in concrete normen met concrete gedragsregels en voorschriften. Daarmee sturen normen mede het sociaal handelen.

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6: Normen

Normen zijn, binnen het waarden en normen stelsel, concrete richtlijnen voor het handelen; ze regelen het dagelijks sociale verkeer. Het zijn algemeen aanvaarde gedragsregels. Normen vormen de verbinding tussen de algemene waarden (zoals vrijheid, rechtvaardigheid) en concrete gedragingen; het zijn opvattingen over hoe men zich wel of niet zou moeten gedragen in concrete omstandigheden. Sommige normen komen in bijna alle samenlevingen voor, zoals “je doodt niet” en “je steelt niet”. Normen zijn uitwerkingen, vertalingen van waarden naar concrete handelingen; normen zijn plaats- en tijdgebonden. Een sociologische definitie: ‘(…) opvattingen over hoe men zich dient te gedragen, of hoe men zich juist niet moet gedragen. Er zijn positieve normen, geboden, en negatieve normen of verboden’. (Van Doorn en Lammers, 1976: 112). We hanteren de begrippen principes en normen door elkaar heen: beiden zijn richtlijnen voor gewenst gedrag.

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6: Waarden

Waarden zijn, binnen het waarden en normen stelsel, idealen en motieven die in een samenleving of groep als nastrevenswaardig worden beschouwd. Waarden zijn opvattingen over wat wenselijk is. Een standaard sociologische definitie van waarden is: ‘..centrale maatstaven met behulp waarvan men het eigen gedrag en dat van anderen beoordeelt’. (Van Doorn en Lammers, 1976: 119). Het gaat om zaken die men collectief goed en juist vindt, die men graag wil, en waarnaar men streeft. Waarden zijn dus morele doelen of idealen die mensen nastreven, waarderen en motiveren. Waarden hebben emotionele lading: ‘daar gaan mensen voor’.

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6: Kernwaarden:

Kernwaarden zijn, binnen het waarden en normen stelsel van een organisatie de belangrijkste waarden. Kernwaarden worden ook wel basiswaarden genoemd.

De kernwaarden van een bedrijf zijn dus de punten waar de organisatie naar streeft. Een voorbeeld van een kernwaarde van een bedrijf is maatschappelijke verantwoordelijkheid of verantwoordelijkheid voor het milieu. Kernwaarden worden wel gezien als het ethisch kompas van een bedrijf, het geeft aan wat het bedrijf nastrevenswaardig vindt. Het geeft dus ook een beeld van de identiteit van een bedrijf.

Er zijn twee soorten kernwaarden.

  • Specifieke kernwaarden hebben invloed op de handelswijze van het bedrijf zelf, zoals het delen van kennis en integriteit.
  • Algemene kernwaarden geven de verantwoordelijkheden naar de belanghebbenden van een organisatie aan, zoals respect richting de werknemers en het behalen van resultaat voor de aandeelhouders

 

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6: Het verband tussen waarden en normen:

Wanneer een norm gerechtvaardigd moet worden, dan wordt uiteindelijk een beroep gedaan op één of meer waarden. Als de norm dat men zich aan de maximumsnelheid moet houden verdedigd wordt, dan worden waarden als veiligheid en verantwoordelijkheid als legitimatie gebruikt. De waarde “gelijkwaardigheid” binnen organisaties levert (veelal) als norm op, dat iedereen overal op het bedrijfsparkeerterrein mag parkeren.

 

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6: Voorbeelden van (kern)waarden:

Hieronder een (beperkte) hoeveelheid voorbeelden van (kern)waarden

 

Aandacht Assertiviteit Authenticiteit Autonomie
Bekwaamheid Betrouwbaarheid Betrokkenheid Bezieling
Collegialiteit Competitie Continuïteit Creativiteit
Daadkracht Deskundigheid Dienstbaarheid Duurzaamheid
Eerlijkheid Effectiviteit Efficiëntie Erkenning
Geduld Gelijkwaardigheid Gezamenlijkheid Groei
Harmonie Hulpvaardigheid Inlevingsvermogen Innovatief
Inspiratie Integriteit Inzet Inzicht
Klantgerichtheid Klantvriendelijkheid Kwaliteit Leiderschap
Leraarschap Loyaliteit Meesterschap Moedig
Nederigheid Nuchterheid Onafhankelijkheid Ondernemend
Ontwikkeling Onvoorwaardelijk Openheid Originaliteit
Passie Pionieren Puurheid Rechtvaardigheid
Respect Resultaat Rust Samenwerken
Solidariteit Spontaniteit Stabiliteit Toegankelijkheid
Toewijding Tolerantie Trouw Uitmuntendheid
Veelzijdigheid Veerkracht Verantwoordelijkheid Vindingrijkheid
Volharding Waardering Waarheid Wijsheid
Zekerheid Zelfvertrouwen Zingeving Zorgvuldigheid

 

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6:Vragen:

  • Welke waarden liggen er “onder” uw handelen en gedrag?
  • Wat is uw “ethisch kompas?”
  • Wat betekent dat in uw handelen en gedrag naar de verschillende stakeholders in/bij uw organisatie?
  • Hoe maakt u dat zichtbaar naar deze stakeholders
  • Hoe normeert u uw “ethisch kompas”, uw waarden?

 

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6: Tot slot.

De invulling van de waarden en normen per organisatie of beroepsgroep kan verschillen. Een voorbeeld om dit te verduidelijken:

De meeste advocatenkantoren zien wel in dat ze klantvriendelijk (waarde = klantvriendelijkheid) moeten zijn. Maar hoe concretiseer je dit nu? Dit kan weer op verschillende manieren. Een aantal kantoren kiest er bijvoorbeeld voor om gratis inloopspreekuren te organiseren en leggen dit via normen op aan medewerkers (norm: onze advocaten moeten twee uur in de week open staan om klanten te ontvangen). Andere kantoren kiezen ervoor om de mogelijkheid aan te bieden dat er avondafspraken kunnen worden gemaakt. De norm is dan: onze advocaten moeten op één dag in de week tevens in de avond aanwezig zijn.

Lean Filosofie, Cultuur, deel 6: Eerdere Cultuurbijdragen

Cultuur deel 1: Inleiding

Cultuur deel 2: Ontstaansgeschiedenis

Cultuur deel 3: Sociaaleconomische omstandigheden

Cultuur deel 4: Groeifasen

Cultuur deel 5: Mens- en Maatschappij Visie

Deel dit artikel:

Blijf op de hoogte

Op de hoogte blijven van Lean en Lean Management Professionals?
Meld u aan voor onze nieuwsbrief.

Copyright © 2018-Concept: YA!-Design: StandOut